“سایت عکس آنلاین[1]” اولین کارگاه خود را با عنوان “عکاسی مستند پیشرو” با حضور علی اکبر شیر ژیان و حسین فاطمی و با همکاری گروه “ایران ورک‌شاپ” در روز چهارشنبه بیست و ششم خرداد ۸۹ برگزار می‌کند.

هدف این کارگاه آشنا نمودن عکاسان علاقه‌مند به فتوژورنالیسم با مقوله عکاسی مستند اجتماعی بخصوص تعریفی خاص از عکاسی مستند با عنوان “عکاسی مستند پیشرو” است.

عکاسی مستند پیشرو چیست؟
علی اکبر شیرژیان که این ورک‌شاپ را برگزار خواهد کرد در تعریف عکاسی مستند پیشرو می‌گوید: عکاسی مستند تعریف مشخصی برای خودش دارد که همه ما به آن مشرف هستیم. اما کلمه “پیشرو” صفتی است که “ایران ورک شاپ” به ضرورت و نیاز امروز ما برای ارتقاء بخشیدن به عکاسی مستند اجتماعی ایران برگزید تا بتواند خارج از تعارف های روزمره که پوچند، جوایزی که چون باد زودگذرند، و توافق های دسته جمعی که گورستان معانی اند، با فراق خاطر آزاد و با قلبی مطمئن بتواند نقش یک عکاس را که “فکر میکند” و “صاحب دغدغه” است را از تعاریف روزمره جدا کند تا بتواند به “حقیقت” وفادار بماند.

ایران ورک‌شاپ
این کارگاه با همکاری “ایران ورک‌شاپ” برگزار می‌شود. “ایران ورک شاپ” از بهمن ماه سال قبل پا به عرصه فعالیت نهاده است و هدف خود را آموزش مبتنی بر فرهنگ خود و مطابق با استانداردهای روز جهان قرار داده است. ارتقاء عکاسی مستند اجتماعی ایران و کمک به عکاسان تشنه در سراسر ایران عزیز و حرکت به سوی ایده آل ها همجهت با فرهنگ از مهمترین اهداف این گروه است.

در این کارگاه که از ساعت ۱۷ روز چهارشنبه ۲۶ خرداد برپا می‌شود، حسین فاطمی عکاس مطبوعاتی شناخته شده ایرانی هم در کنار علی اکبر شیر‌ژیان در اداره این کارگاه آموزشی او را یاری خواهد داد.

علی اکبر شیر ژیان
علی اکبر شیر ژیان متولد ۱۳۶۰ و یکی از بنیان گذاران گروه “ایران ورک شاپ” است. شیر ژیان یکی از دوازده عکاس زیر سی سال جهان در سال ۲۰۰۹ به انتخاب بنیاد جهانی ورلد پرس فوتو است که برای شرکت در ورک شاپ آمستردام به این بنیاد دعوت شد.
او دومین ایرانی است که به این افتخار نائل شده است.

حسین فاطمی
حسین فاطمی متولد ۱۳۵۸ و یکی از شناخته‌ترین فتوژورنالیست‌های ایرانی است. او که کارنامه پرباری از ثبت عکسهای خبری و مستند در کارنامه خود دارد، تاکنون در نظرسنجی سالیانه از عکاسان مطبوعاتی ایران، سه بار بعنوان عکاس سال انتخاب شده است. بسیاری از عکسهای او در نشریات معتبر جهان چون تایم، نیوز‌ویک، پاریس مچ، نیویورک تایمز، گاردین، واشنگت‌پست و … منتشر شده‌اند.
فاطمی که بیش از ۳۲ جایزه داخلی را کسب کرده است، جوایز معتبر بین‌المللی چون مدال طلای آساهی شیمبون ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶، مدال نقره دلاوار ۲۰۰۶ و مسابقه بین‌المللی عکاسی مطبوعاتی چین ۲۰۰۷ و ۲۰۰۹ را هم در کارنامه خود دارد.
فاطمی تاکنون با رسانه‌های معتبری چون زوما‌پرس، سیپا، یونایتد پرس و اپا همکاری کرده است.

هزینه ثبت‌نام: شرکت در این کارگاه آموزشی برای تمامی علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.

مکان برگزاری: خانه هنرمندان ایران: تهران، خیابان کریمخان زند، خیابان ایرانشهر، باغ هنر، خانه هنرمندان ایران، تالار بتهوون

زمان برگزاری: چهارشنبه بیست و ششم خرداد ۱۳۸۹ از ساعت ۱۷ تا ۲۰

***

چرا دغدغه برگزاری ورک شاپ عکاسی مستند پیشرو را داریم؟

علی اکبر شیرژیان: عکاسی مستند تعریف مشخصی برای خودش دارد که همه ما به آن مشریف هستیم. اما کلمه “پیشرو” صفتی است که “ایران ورک شاپ” به ضرورت و نیاز امروز ما برای ارتقاء بخشیدن به عکاسی مستند اجتماعی ایران برگزید تا بتواند خارج از تعارف های روزمره که پوچند، جوایزی که چون باد زودگذرند، و توافق های دسته جمعی که گورستان معانی اند، با فراق خاطر آزاد و با قلبی مطمئن بتواند نقش یک عکاس را که “فکر میکند” و “صاحب دغدغه” است را از تعاریف روزمره جدا کند تا بتواند به “حقیقت” وفادار بماند.

به اعتقاد من همه بایست تلاش کنند “پیشرو” باشند، در هر زمینه ای که فعال هستند. پیشرو بودن یعنی اینکه از مفاهیمی که خودمان آنها را ساخته ایم عقب نمانیم. مفاهیمی که یک انسان آنرا ساخته زندان انسان های دیگر نشود، الان شده، آنقدر که ما زندانی “کارتیه برسون” هستیم خود اروپایی ها نیستند، نمونه اش عکاسی با کادر مربع یا همان Square که قانون آقای برسون را نفی میکند. چون کادر مربع بیش از لحظه ها، وابسته به جزئیات است و عکاس با برخورداری از این نوع دوربین نوع برخوردش با موضوع متفاوت می‌شود.

چند ژورنالیست ایرانی تا کنون با مربع کار کرده اند؟ فقط تعدادی از عکاسان قدیمی که در حوزه ایران شناسی فعال اند. همانقدر که ما هم یک انسان هستیم پس اجازه داریم نگاه شخصی خودمان را که مبتنی بر فرهنگ و اعتقاد ماست با جهان مشارکت دهیم. همه متفکران آزاد جهان همه انسان‌های آزاد “مشارکت” را به “تکیه” یا همان “لم دادن” ترجیح می‌دهند.

همه مشتاق شنیدن حرف تازه هستند، اما حرف تازه وقتی زده می شود که انسان حساب “حقیقت” را با “واقعیت” جدا کند و از قبل که پا به میدان میگذارد از خودش پرسیده باشد “من به دنبال چه چیز هستم؟” خارج از تعریف حرفه ای و جهانی عکاسی خبری که درست و حیاتی و لازم است، تعدادی از عکاسان ایرانی بنام همان، یک “شلختگی” را به بهانه خبری بودن به عکاسی مستند بخشیده‌اند که در جهان اینچنین سابقه ندارد، یک “فرصت طلبی” یا همان opportunism را شایع کرده اند و همین خصلت عکاسی خبری را از “فکر و تامل” دور کرده است. (منظورم از “شلخته بودن” هرج و مرج در فرم و محتوا است. به زحمت میشود از عکاسان خبری ایران یک “مجموعه عکس بلند مدت” در حدود ۶۰ فریم طلب کرد. به شرط آنکه تعریف مجموعه عکس را از اتصال و چسباندن چند تک عکس جدا بدانیم).

“عکاسی مستند پیشرو” همانقدر که میخواهد از شلختگی عکاسی خبری در فرم و محتوا فاصله بگیرد، می خواهد حسابش را از “خلاقیتی” که از واقعیت جدا است جدا کند. طبق تجربه فهمیده ام اغلب دانشجویان بدون دانستن “فلسفه” رو به شاخه ای از عکاسی می آورند که خطرناک است. این خصلت غلط که به جوانان پاک و مشتاق ما در دانشگاه ها و موسسات آموزشگاهی سرایت داده میشود دست پخت اساتیدی است که آش نذری میپزند اما آنرا میان خودشان تقسیم میکنند، چون اغلب آنها از روی کتاب چطور آشپزی کنیم، دست به تجربه مشترک آشپزی میزنند و به همین دلیل اغلب دست پخت ها یکی می شود. بایست دید کوبیسم حاصل چه نوع نگاه به جهان است؟ بعد که آن نگاه ما را بس شد، وقتی ما را اغنا کرد، می توانیم کوبیسم نقاشی کنیم. کوبیسم بدون دانستن فلسفه و نوع نگاه آن به جهان، شبیه به شکلک درآوردن از یک عمل درست است.

فتوژورنالیسم هم همین طور است. بایست دید چه کسانی آمده اند؟ چه میگفتند؟ چطور زندگی گذراندند؟ آیا ما را با آنها الفتی هست؟ قلبمان به نامشان میزند؟ ماه‌هاست عکس “یوجین اسمیت” روی Desktop لپ تاپم هست، همه ما او را می شناسیم اما چند ماه پیش خواندم او وقت مرگ فقط “۲۰ دلار” در حساب بانکی خود داشته، و حالا ثروتمندترین عکاس جهان است، چون موسسه ای که بعد از فوت او بنیان نهاده شد گران ترین جایزه بین المللی عکاسی مستند را سالیانه به یک عکاس مستند خبره اهدا میکند.

یوجین اسمیت میگوید : “من یک ایده آلیست هستم.” زندگی او مهر تاییدی بر حرف اوست. او فتوژورنالیسم را هم در معرفت و هم در فرم ارتقاء بخشید، دیدن عکسها و قضاوت راجع به او بدون دانستن رنج هایی که کشید، کاری عبث است. شکلک درآوردن است. منظورم از فلسفه دانستن و زیستن در سابقه و دیدگاه هر گرایشی است.

برای من، هیچ “گونه و گرایش” عکاسی وجود ندارد، فقط یک چیز، و آن “فکر” و “دغدغه” است البته دغدغه خودش از فکر بوجود می آید و میشود نتیجه گرفت همان “فکر”. فکر وابسته به عکاسی است که می اندیشد. پس فقط “عکاس” است که وجود دارد، حالا او هر قدر به شناخت از خود و محیط پیرامون خود دست بزند میتواند به فراخور نوع فکر خود، گرایشی انتخاب کند تا بتواند سلیس تر حرفش را به مخاطب منتقل کند.

رفتن به چارچوب ها، و ماندن در آن، و دائم چارچوب ها را تکرار کردن بنام گرایش می شود همین وضعیت امروزی ما. اتفاقا این بی چارچوب بودن عین خلاقیت است، اینکه “خلاقیت” بایست در “نگاه” ما باشد نه در اثر نهایی. اگر خلاقیت در نگاه ما باشد، به هر چیز نگاه کنیم، خلاقانه است، اما اگر مدام در جستجوی یک چیز خلاقانه باشیم، خلاقیت را از دست داده ایم.

من یک عکاس مستند هستم که برای “پیشرو” بودن در تلاش است، یک فتوژورنالیست که به موضوع های امروز همانقدری می‌اندیشد که به ارزش‌های دیروز، اما شاید یک روز، مجموعه عکسی کار کنم که اصلا در چارچوب مستند اجتماعی نگنجد، مهم نیست، چون خالق آن بینش ژورنالیستی دارد پس اثر نهایی او حتی اگر در تعریف رایج ژورنالیسم نگنجد، ژورنالیسم است. نمونه اش مجموعه عکس پرتره عکاس چینی که سال ۲۰۰۹ در مسابقه ورلدپرس برنده شد. او با عروسک‌ها دست به ساختن و بازسازی عکس‌های مشهور جنگ در طول قرن ۲۰ زد که به همین اندازه معیارهای عکاسی پرتره اجتماعی را جابجا کرد. اما چون هدف و ایده او نقد جنگ بود، و چون جنگ یک مسئله سیاسی و اجتماعی است و چون عکاس نگاه منتقدانه به سیاست داشت، پس اثر او هم حتما ژورنالیسم است.

این خاصیت ژورنالیسم است که چون خمیر انعطاف پذیر است، بشرطی که بدست نانوای خودش بیفتد. بشرطی که مخاطب بجای شمردن دندان های او، به چشم هایش نگاه کند تا ببیند چقدر حرف ناگفتنی دارد. “عکاسی مستند اجتماعی پیشرو” سه اصل مهم دارد که ما در کارگاه های بلند مدت خود به تشریح آنها میپردازیم و در این کارگاه ۳ ساعته در خانه هنرمندان ایران تلاش میکنیم بشکل خلاصه و با پرسش و پاسخ از این اصل ها پرده برداریم و ضمن آن به آشنایی بیشتر شرکت کنندگان با فتوژورنالیسم فرهیخته بیرون از ایران کمک می نماییم.

اصل های عکاسی مستند اجتماعی پیشرو:
مستند اجتماعی
عمیق
بلند مدت یا همان Long term project

به امید اینکه فرزند صادقی برای “حقیقت” باشیم…

***

References

  1. ^عکس آنلاین (aksonline.ir)
mostanad-pishroufatemilogo

نویسنده: زهرا ستوده

منبع

آتلیه تخصصی عکس نوزاد ،کودک و بارداری- فوتو ستوده
زهرا ستوده
نویسنده: زهرا ستوده
عشق به عکاسی و ثبت لحظات خاطره انگیز از کودکان ، من رو به کار بیشتر تشویق کرد و این وب سایت در راستای این فعالیت هنری و در جهت اطلاع رسانی و ارتقای سطح عکاسی در جامعه مجازی و همچنین به نمایش در آمدن نمونه کار های خودم ایجاد و در خدمت شما قرار گرفته است. امیدوارم از خواندن محتوا و دیدن عکس های این وبسایت لذت ببرید. استودیو ستوده آتلیه تخصصی عکس و فیلم نوزاد کودک وبارداری در کرج
نوشته های دیگر از نویسنده