عکس آنلاین[1] / سارا ساسانی: صادق تیرافکن در سال ۱۳۴۴ در شهر کربلا متولد شد و در اردیبهشت سال ۱۳۹۲ پس از ۷ سال مبارزه با بیماری سرطان در تورنتو کانادا درگذشت.

آثار صادق تیرافکن در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعددی از جمله تهران، پاریس، تورنتو، نیویورک و بروکسل به نمایش گذاشته شده است. نمایشگاه حاضر با عنوان «بزرگداشت صادق تیرافکن» از۲۹ خرداد ماه تا ۱۲ تیرماه به مدت دو هفته در خانه‌ی هنرمندان از سوی بنیاد فرهنگی تیرافکن برپا شده است. آثاربه نمایش در‌آمده -در دو گالری بهار و تابستان- شامل سی دهه فعالیت هنری وی می‌باشد. این آثار گواه روند فعالیت هنری و مسیر فکری تیرافکن از سال ۱۳۶۴ تا سال ۱۳۹۰ است.

پیش از پرداختن به آثار به نمایش درآمده در این مجموعه نیاز به آوردن دیباچه‌ای در باب فعالیت‌های هنری این هنرمند عکاس است.

سخت می‌توان ازصادق تیرافکن بدون توجه به نگاه مفهومی وی سخن گفت همچنین کلاژ‌ها و چیدمان‌های او. در ابتدا باید متذکر شد که تیرافکن نه تنها یک عکاس به معنای صرف و کلاسیک آن نیست گو اینگه از عکس‌ها (به ویژه در آثار متأخرش) تنها به عنوان متریالی ام برای پرداختن به ایده‌اش بهره ‌جسته است و همین امر او را تا حدودی در زمره‌ی هنرمندان مفهومی معاصر قرار می‌دهد چرا که در برخی از آثارش از عکس به عنوان اساس و پایه‌ی اثر استفاده کرده است و پژواک اندیشه و ایده‌اش را بیشتر در تکنیک کلاژ آثار، شیوه‌ی قاب کردن برخی از آثار و چیدمان آنها می‌توان یافت.

نخستین آثار او که متعلق به دهه‌ی ۶۰ (سال‌های ۶۴ تا ۶۹) است و با عنوان «عکس‌های سیاه و سفید» خوانده می‌شوند که تعدادی آثار با موضوعاتی پراکنده ونگاهی مستند به حوادث و رخداد‌های پیرامون و روزمره را شامل می‌شود که حاکی ازذهن پر خطر و تجربه‌های جسته گریخته‌ی هر هنرمند در آغاز راه است. در این آثار از چیدمان، تکه چسبانی و کلاژ خبری نیست. در همین سال‌ها مجموعه آثاری از وی با عنوان «شمال» و «ارامنه» منتشر شده است که آن‌ها نیزمجموعه‌ای سیاه و سفیدو منو کروم است که با نگاه صرف عکاسی به آن‌ها پرداخت شده است، اما در همین نقطه می‌توان آغاز یک نگرش جدید و واحدی را در آثار وی مشاهده کرد.

گو اینکه تیرافکن از همان آغاز در صدد دست یافتن به نگاهی شخصی و منحصر به فردی در ارائه‌ی آثارش بود. او به دنبال به کار بستن کار- ماده‌ای جدید برای ثبت ایده‌اش بر اساس عکس بود.

اما او از این مرحله به سرعت عبور می‌کند و از همقطارانش پیش می‌افتد و در سال‌های ۷۳ تا ۸۳ در مجموعه‌ی «عاشورا» به اولین تجربه‌هایش در زمینه‌ی کلاژ دست می‌زند. این کلاژ‌ها که با متریال‌های مختلف انجام گرفته اغلب در اطراف و در برخی موارد در وسط عکس‌ها به کار گرفته شده‌است و بافت و شکل جدیدی را به عکس‌ها افزون کرده است. در این آثار و در مجموعه‌های بعدی این عکاس علاوه بر این تجربیات به موضوعاتی چون تقابل سنت و مدرنیته و ضمیر ناخودآگاه با بکارگیری فرد و فیگور پرداخته است، همچنان‌که در مجموعه‌های پرسپولیس و از دست دادن هویتمان.

صادق تیرافکن در بکار بستن نشانه‌های سنتی فرهنگ ایران همچون خط، طراحی خط، فرش، مینیاتور، تذهیب، نقشینه‌های و پارچه‌های سنتی ایرانی (لنگ) در آثار عکاسی پیشتاز بوده‌ است. او با مجموعه‌هایی چون« راز لغات »، مرد ایرانی، زورخانه، نجواهای شرق توجه مخاطبان را بیش از پیش به آثارش معطوف کرده است.

اما نمی‌توان چیدمان‌های صادق تیرافکن را از نظر دور داشت، همان‌طور که در بالا ذکر شد او همچون یک هنرمند مفهومی برای ارائه‌ی ایده‌‌اش از هیچ روش و ابزاری دریغ نمی‌کرد و با هر مواد و متریالی که بهتر به دغدغه‌هایش پاسخ می‌داد، استفاده می‌کرد تا اندیشه‌اش را در قالب یک صورت عینی به نمایش بگذارد همان‌گونه که در چیدمان‌های «دروازه‌ی همه‌ی ملت‌ها»، «حجله» (۱۳۸۱) و«‌ تابلوفرش انسانی» ( ۱۳۹۰) می‌توان دید.

در زمانه‌ای که در پی گسترش صنعت دیجیتال و تصویرپردازی الکترونیکی عصر «پساعکاسانه» نام گرفته است دور ازذهن نیست که عکاسی به معنای صرف و کلاسیک آن پاسخگوی نیاز مفهومی هنر‌های جدید نباشد. پس تیرافکن تا حدی از زمانه‌ی خود گام را فراتر گذاشته است و عکاسان پیشرو و نوگرایی چون او حلقه‌ی ارتباطی دنیای عکاسی تولید‌گر کلاسیک و ارزش‌های نوگرایانه‌ی هنر‌های جدید به حساب می‌آیند.

او با حضور در دو نمایشگاه هنر مفهومی و هنر نو در موزه‌ی هنر‌های معاصر تهران در اوایل دهه‌ی ۸۰ نام خود را در فهرست عکاسان مفهومی ثبت کرد و در آثار متأخرش نیز هر چه بیشتر حضور عکاسی کلاسیک کمرنگ تر و به جای آن نقش حجم، نقاشی، طراحی خط و چیدمان بیشتر می‌شود.

پس از مرور سه دهه آثار صادق تیرافکن، عکاس معاصر و مفهومی ایران و مشاهده‌ی حضور پررنگ و ذهن پر تلاطم او احساس می‌شود که فقدان او پس از گذشت دو سال بیشتر و عمیق تر احساس می‌شود، باشد که حلقه‌های ارتباطی هنر ایران با جریان رونده و سیل‌آسای هنر جهان توسط هنرمندان جوان مستحکم‌ تر از پیش شود.

References

  1. ^عکس آنلاین (aksonline.ir)

نویسنده: زهرا ستوده

منبع

آتلیه تخصصی عکس نوزاد ،کودک و بارداری- فوتو ستوده
زهرا ستوده
نویسنده: زهرا ستوده
عشق به عکاسی و ثبت لحظات خاطره انگیز از کودکان ، من رو به کار بیشتر تشویق کرد و این وب سایت در راستای این فعالیت هنری و در جهت اطلاع رسانی و ارتقای سطح عکاسی در جامعه مجازی و همچنین به نمایش در آمدن نمونه کار های خودم ایجاد و در خدمت شما قرار گرفته است. امیدوارم از خواندن محتوا و دیدن عکس های این وبسایت لذت ببرید. استودیو ستوده آتلیه تخصصی عکس و فیلم نوزاد کودک وبارداری در کرج
نوشته های دیگر از نویسنده