sharqnewspapaer

ماجرا از جایی شروع شد که روزنامه شرق به مناسبت درگذشت سیمین بهبهانی تصویری از او را روی جلد خود منتشر کرد. تصویری که نام «شهاب جعفرنژاد» را بعنوان خالق اثر در کنار خود می‌دید.

اما این اثر برای کسانی که پرتره‌های «آرش عاشوری‌نیا» را دنبال می‌کنند تصویر آشنایی بود. همین مساله بود که باعث شد تا عاشوری نیا در سایت شخصی‌اش به این مساله واکنش نشان بدهد:

simin

این تصویر اثر من است اما با امضای دیگری در صفحه اول روزنامه شرق ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ چاپ شده است.
حالا چرا می‌گویم این تصویر اثر من است؟
چون عکس خانم سیمین بهبانی از این‌جا کپی شده و عکس تبدیل به طرح و یا نقاشی شده و به نام دیگری چاپ شده.
این‌که هر روز می‌بینیم عکسهایمان بدون اجازه، بدون نام، با بریدن لوگو و اسم در سایت‌ها، روزنامه‌ها و مجلات، فیس‌بوک و تویتر دست‌ به دست می‌شود داستانی‌ کهنه است که عکاس حوصله پرداختن به آن را ندارد چه برسد به شما! اما این‌که عکس را با نرم‌افزار تبدیل به نقاشی کنیم و یا حتا با کمی زحمت بیشتر خطوط آن‌ را بکشیم و داخلش را رنگ کنیم و اسم خود را زیر آن بنویسیم اتفاق به نسبت جدیدی در مطبوعات ماست. یادم نمی‌آید هیچ معلم دبستانی به کودکی که به جای نقاشی “از رو انداخته” باشد(کاغذ را روی نقاشی و یا عکسی گذاشته باشد…) و یا داخل طرحهای کتاب‌های نقاشی را رنگ کرده باشد آفرین و یا صدآفرین گفته باشد. حالا این‌که دوستانی در مطبوعات دارای بیزنس جدیدی شده‌اند به نام طراح و همان‌کاری که در کودکی نمی‌توانستیم بکنیم را با اثر دیگران می‌کنند و امضا هم زیرش می‌زنند و لابد پول هم می‌گیرند و خروجی کارشان به صفحه اول مطبوعات می‌رود.
تا به حال شده تصویری از یک نقاشی را در روزنامه و یا مجله‌ای دیده‌اید که به جای نام نقاش اسم عکاس پای آن خورده باشد؟ مثلا مونالیزا اثر پائولو نستا!
عکاسی کردن یا درست‌تر بگویم “کپی” کاری تخصصی‌ست که نیاز به تجهیزات مشخص و دانش عکاسی دارد. عکاس در نهایت یک طرح و یا نقاشی را کپی می‌کند و هزینه تخصص، تکنیک و وقتی که گذاشته را دریافت می‌کند، عکاس هیچ وقت صاحب آن اثر نمی‌شود.
تا به حال کلاس نقاشی رفتید؟ در بعضی از کلاس‌ها هنرجویان اثری را کپی می‌کنند. یعنی مثل آن را می‌کشند، کسانی هم هستند که آثار معروف را کپی می‌کنند و دوباره می‌کشند، بابت کارشان پول هم دریافت می‌کنند اما آن‌ها در نهایت کاری که انجام داده‌اند این است که اثری را کپی کرده‌اند نه بیشتر، حقی نسبت به اثر پیدا نمی‌کنند.
نهایت خلاقیتی که جناب جعفرنژاد در کپی این عکس انجام داده‌اند تغییر در وضعیت حجاب و رنگ نکردن بخشی از عکس است. امیدوارم دوستان گرافیست شاغل در مطبوعات که تخصص والایی در اصلاح و ارشاد حجاب عکس‌ها دارند به این فکر نیفتند که اسمشان را زیر عکس بزنند.
این جنس کار که این روزها در مطبوعات ما زیاد به چشم می‌خورد، چیزی بیشتر از کپی و یا اقتباس نیست. به گمان من چنین کارهایی بدون اجازه و نام عکاس اخلاقی نیست.

ماجرا خیلی زود به صفحات فیسبوک کشیده شد. از سوی دیگر جعفرنژاد نیز در مقام پاسخ برآمد. ابتدا به شکل کامنتی در صفحه عاشوری نیا:

آقای عاشوری نیا قبل از هز چیز سلام. متنی که نوشتین خلاف واقعیت نیست..بله من از روی این عکس طرح مورد نظر رو کشیدم و این کاملا طبیعیه که طراح ها ،چهره های حقیقی رو از روی عکس های منتشر شدشون بکشن(مگه می شه ذهنی یه آدم واقعی رو کشید؟)…اما اینکه صحبت از نرم افزار و طرح رو عکس انداختن کردین خلاف واقعیته و زود قضاوت کردین..لایه به لایه کار موجوده و به راحتی قابل انتشار…درست نیست بدون شناخت در مورد این کار بیایید حرفهایی مبنی بر کپی و غیر حرفه ای بودن کار مطرح کنید… و دوستانتان خیلی بی شرمانه انگ دزدی رو به این کار بزنن ….اگر ناراحتین که من طرح رو از عکس شما کشیدم که باید اینترنت رو مورد هجمه قرار بدید که عکس تون رو از اونجا پیدا کردم…به هر حال اینکه بشینید و به راحتی کسی رو مورد قضاوت اشتباه قرار بدید اصلا کار سختی نیست..ادامه بدید به توهین های یک طرفه. ولی قبلش کمی سرچ کنید ببینید طرفتون کیه که به راحتی این حرفها رو نثارش کردید.

او حتی روند اجرای اثر را نیز روی صفحه فیسبوکش منتشر کرد:

shahab

پیش از این در جریان انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هم  پوستر امید (HOPE) جنجال‌برانگیز شده بود. پوستری که پرتره‌ای از باراک اوباما نامزد انتخابات ریاست جمهوری را نشان می‌داد. پوستری که جنجال فراوانی بر سر حقوق مالکیت معنوی و بحثهای چالشی در زمینه اخلاق در طراحی گرافیک ایجاد کرد.

obama-hope

فارغ از اینکه این اثر طراحی شده یا با استفاده از نرم افزارها بدین شکل درآمده، سوال اصلی اینجاست که مالکیت عکاس بعنوان خالق اثر اصلی در این میانه چه می‌شود. سوالی که شاید نتوان پاسخی برایش در این ماجرا یافت اما شاید همین تصویر سیمین بهبهانی فتح بابی برای آغاز بحثهای حقوق مالکیت معنوی عکاسان باشد.

 

نویسنده: زهرا ستوده

منبع

آتلیه تخصصی عکس نوزاد ،کودک و بارداری- فوتو ستوده
زهرا ستوده
نویسنده: زهرا ستوده
عشق به عکاسی و ثبت لحظات خاطره انگیز از کودکان ، من رو به کار بیشتر تشویق کرد و این وب سایت در راستای این فعالیت هنری و در جهت اطلاع رسانی و ارتقای سطح عکاسی در جامعه مجازی و همچنین به نمایش در آمدن نمونه کار های خودم ایجاد و در خدمت شما قرار گرفته است. امیدوارم از خواندن محتوا و دیدن عکس های این وبسایت لذت ببرید. استودیو ستوده آتلیه تخصصی عکس و فیلم نوزاد کودک وبارداری در کرج
نوشته های دیگر از نویسنده